Ders 5 – Kardiyopulmoner Resüsitasyonda CAB Yaklaşımı: Göğüs Kompresyonu

🔄 ABC’den CAB’ye Geçiş

Uzun yıllar boyunca klinisyenler ve kılavuzlar, ABC (Airway–Breathing–Circulation / Hava yolu–Solunum–Dolaşım) sıralamasını önermekteydi. Bu protokolde öncelik hava yolu ve solunuma verilmekte, göğüs basıları daha sonra uygulanmaktaydı.

Ancak 2010 yılı itibarıyla yapılan çok sayıda bilimsel çalışma, KPR sırasında CAB (Circulation–Airway–Breathing / Dolaşım–Hava yolu–Solunum) yaklaşımının daha etkin olduğunu göstermiştir. Özellikle erken dönemde uygulanan kaliteli göğüs basıları ve defibrilasyon, nörolojik sonuçları belirgin şekilde iyileştirmiştir.

📌 Bu nedenle Amerikan Kalp Derneği (AHA) 2010 kılavuzlarıyla birlikte KPR algoritmasında sıralama değiştirilmiş ve CAB yaklaşımı benimsenmiştir.

• İlk olarak C (Circulation): Göğüs kompresyonları,

• Daha sonra A (Airway): Hava yolu açıklığının sağlanması,

• En son B (Breathing): Solunum desteği önerilmektedir.

Rasyonel:

• Beyin ve kalp için öncelikli olan kan akışıdır.

• Yetişkinlerde birkaç dakikalık nefes tutma tolere edilebilir, ancak dolaşımın kesilmesi beyin hasarına hızla yol açar.

• Bu nedenle kardiyak arrestte en öncelikli girişim göğüs kompresyonlarıdır.

❤️ Göğüs Basısı (Circulation – C)

Halktan Kurtarıcılar İçin

• Yanıtsız hastada nabız kontrolü yapılmaz.

• Cevap vermeyen hastada hemen göğüs masajına başlanır.

• Kurtarıcıların nabız kontrolünde hata yapma ihtimali yüksek olduğundan, zaman kaybını önlemek için bu adım önerilmemektedir.

Göğüs Masajının Uygulanacağı Pozisyon

• Hasta mümkünse sert bir zemin üzerine sırtüstü (supin) yatırılır.

• Ancak hastanın pozisyonu değiştirilemiyorsa, mevcut pozisyonda KPR uygulanmalıdır.

• Yoğun bakım veya ameliyathane koşullarında, hastanın entübe olduğu özel durumlarda pron (yüzüstü) pozisyonda göğüs basısı da yapılabilir.

✋ Göğüs Masajı Tekniği

1. Pozisyon: Kurtarıcı hastanın yanına diz çöker.

2. Ellerin yerleştirilmesi:

   • Bir elin ayası sternumun alt yarısına yerleştirilir.

   • Diğer el, ilk elin üzerine konur ve parmaklar kenetlenir.

   • Eller paralel olmalı ve göğüs kemiğine odaklanmalıdır.

3. Vücut pozisyonu:

   • Dirsekler düz tutulur.

   • Omuzlar hastanın göğsünün tam üzerinde olmalıdır.

   • Tüm basınç gövdenin ağırlığı ile verilmelidir.

4. Basının derinliği:

   • Normal erişkinlerde göğüs kafesi 5–6 cm çöktürülmelidir.

   • 6 cm’den daha derin basılar göğüs travmasına yol açabilir.

5. Ritmi ve hız:

   • Dakikada 100–120 bası hızında uygulanmalıdır.

   • 30 bası → 2 kurtarıcı soluk olacak şekilde 30:2 oranı korunmalıdır.

6. Göğsün gevşemesi:

   • Her basıdan sonra göğüs tamamen eski pozisyonuna gelmelidir.

   • Ancak eller sternumdan kaldırılmamalıdır.

📌 Amaç: Dakikada en az 100–120 kaliteli göğüs basısı sağlamak.

🔄 Kurtarıcıların Görev Paylaşımı

• Tek kurtarıcı: Hasta hareket edene, defibrilatör gelene veya sağlık çalışanları olay yerine ulaşana kadar kesintisiz göğüs basısına devam eder.

• İki kurtarıcı:

  • Biri göğüs masajı yaparken diğeri solunum desteğini sağlar.

  • Yaklaşık 2 dakikada bir görev değişimi yapılmalıdır (yorgunluğu önlemek için).

🩺 Sağlık Personeli İçin Özel Durumlar

İleri Hava Yolu Varken

• Entübasyon veya laringeal maske (LMA) ile hava yolu sağlanmışsa, masaj ve ventilasyon senkronize edilmez.

• Göğüs basıları dakikada 100–120 hızında kesintisiz yapılır.

• Aynı anda dakikada 8–10 soluk (her 6 saniyede 1 solunum) ambu ile verilir.

ROSC (Spontan Dolaşımın Geri Dönmesi)

• KPR sırasında hastanın nabzı geri dönerse, ancak solunumu yetersizse dakikada 10–12 soluk (her 5–6 saniyede 1) kurtarıcı nefes verilir.

• Dolaşım geri döndüyse nabız kontrolü 2 dakikada bir yapılır, 10 saniyeden uzun sürmez.

• Hastanın bilinci kapalıysa derlenme pozisyonuna alınır.

🧠 Sonuç

• 2010’dan itibaren KPR’de ABC yerine CAB sıralaması benimsenmiştir.

• Öncelik göğüs kompresyonlarına verilerek, dolaşımın erken sağlanması hedeflenmiştir.

• Kaliteli göğüs basıları (5–6 cm, 100–120/dk) ve erken defibrilasyon nörolojik iyileşmeyi artırır.

• Halktan kurtarıcılar nabız kontrolü yapmamalı, hemen göğüs masajına başlamalıdır.

• Sağlık çalışanları ileri hava yolu sağlandığında senkronizasyona gerek duymadan KPR uygulayabilir.

Unutulmamalıdır ki; erken, kaliteli ve kesintisiz göğüs basıları, kardiyak arrestte hayatta kalmanın temel anahtarıdır.