Soru Bankası
Hazırlık / Yan Dal Sınavı / 2023
⚡⚡⚡
20 yaşında astım öyküsü olan bir genç, bahçede babasına yardım ederken ani başlayan solunum sıkıntısı nedeniyle 112 Acil Sağlık Hizmetleri çağrılıyor. Öyküsünden, babasının elma ağaçları için hazırladığı tarım ilacını (pestisit) soluduğu ve şikayetlerinin bundan hemen sonra başladığı öğreniliyor. Olay yerine gelen 112 ekibi hastayı değerlendiriyor:
- Bilinç: Açık, GKS 15, ancak ciddi solunum sıkıntısı mevcut.
- Solunum: Takipneik (hızlı soluk alıp veriyor), oskültasyonda akciğerlerde yaygın hırıltı (wheezing) ve raller duyuluyor.
- Vital Bulgular: Kalp hızı 40/dk, Kan basıncı 80/60 mmHg.
- Diğer Bulgular: Cilt nemli, hastanın gözlerinden sürekli yaş akıyor, bulantı ve ishal şikayeti mevcut. Hasta sürekli idrara sıkışık olduğunu belirtiyor.
Bu hastada, şüphelenilen zehirlenmeye bağlı gelişen hayatı tehdit edici bulgular için uygulanması gereken en acil ve birincil tedavi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Adrenalin İM (intramüsküler)
B) Adrenalin İV (intravenöz)
C) Salbutamol Nebül
D) İpratropium Bromür ve Salbutamol Nebül
E) Atropin İV (intravenöz)
Öğrenim Noktaları
Bu vaka, tarım ilaçlarına maruz kalma sonrası gelişen klasik bir toksikolojik acili, yani Organofosfat Zehirlenmesini sorgulamaktadır. Doğru tanıya, hastanın öyküsü ve sergilediği tipik klinik bulgular birleştirilerek ulaşılır.
1. Tanı: Kolinerjik Sendrom (Organofosfat Zehirlenmesi)
- Öykü: Hastanın tarımda böcek ilacı (insektisit) olarak kullanılan bir ilacı soluması, zehirlenmenin kaynağını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Organofosfatlar, bu tür ilaçlarda en sık bulunan etken maddelerdendir.
- Mekanizma: Organofosfatlar, sinir uçlarında asetilkolin yıkan enzim olan asetilkolinesterazı (AChE) geri dönüşsüz olarak inhibe ederler (engellerler). Bu durum, sinir kavşaklarında aşırı miktarda asetilkolin birikmesine ve sonuç olarak kolinerjik sendrom adı verilen bir toksik tabloya yol açar.
- Klinik Bulgular: Hastanın sergilediği tüm bulgular, bu aşırı asetilkolin birikiminin bir sonucudur. Bu bulgular genellikle SLUDGE ve "Öldürücü B'ler (BBB)" anımsatıcıları ile özetlenir:
- SLUDGE: Salivasyon (tükürük artışı), Lakrimasyon (göz yaşarması), Ürinasyon (idrar yapma), Defekasyon (dışkılama/ishal), Gastrointestinal rahatsızlık (bulantı), Emesis (kusma).
- Öldürücü B'ler (BBB): Bradikardi (yavaş kalp hızı), Bronkore (akciğerde aşırı sekresyon/raller) ve Bronkospazm (akciğerde hırıltı/wheezing).
2. Acil Tedavi: Neden Atropin (Atropin Sülfat®)?
- Hastanın hayatını tehdit eden en acil sorunlar, "Öldürücü B'ler" olarak bilinen bradikardi, bronkore ve bronkospazmdır.
- Atropin (Atropin Sülfat®), asetilkolinin muskarinik reseptörler üzerindeki etkilerini bloke eden bir antidottur. Bu sayede, aşırı sekresyonları (bronkore, lakrimasyon vb.) kurutur, kalp hızını (bradikardi) artırır ve bronşları genişleterek (bronkospazm) solunumu rahatlatır.
- Bu hayatı tehdit eden bulguları tersine çevirmek için atropin ve pralidoksim gibi antidotlar uygulanmazsa, dakikalar içinde ölüm görülebilir. Bu nedenle, bu hastadaki en acil ve birincil tedavi Atropin (Atropin Sülfat®)'dir.
Google