Soru Bankası
Soru Bankası
⚡
Yirmi yaşındaki erkek hasta intihar amaçlı yüksek doz ilaç alımı nedeniyle acil servise getiriliyor. Ambulansta nöbet geçirdiği bildiriliyor.
Fizik muayene bulguları:
- Sinüs taşikardisi
- Midriyatik pupiller (Genişlemiş göz bebekleri)
- Kuru cilt ve muköz membranlar
- Glob vezikale (Mesanenin dolu olması, idrar yapamama)
Bu tabloya neden olan en olası ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Benzodiazepin
B) Opioid
C) Selektif serotonin geri alım inhibitörü (SSRI)
D) Sempatomimetik
E) Antikolinerjik
Öğrenim Noktaları
Doğru Cevap: E) Antikolinerjik Açıklama: Bu hastanın klinik tablosu "antikolinerjik sendrom" ile uyumludur. Antikolinerjik ilaçların aşırı doz alımı sonucu ortaya çıkan belirtiler: Merkezi Sinir Sistemi (MSS) belirtileri: ✔ Konfüzyon, ajitasyon, nöbetler Otonomik belirtiler: ✔ Sinüs taşikardisi ✔ Midriyazis (Genişlemiş pupiller, ışığa duyarsız olabilir) ✔ Hipertermi (Sıcak, kuru cilt) ✔ Anhidroz (Terleme azalması, muköz membranların kuruluğu) ✔ Üriner retansiyon (Glob vezikale nedeniyle idrar yapamama) ✔ Bağırsak seslerinde azalma (Paralitik ileus gelişebilir) Tipik Antikolinerjik Zehirlenme Mnemonikleri: "Kuru deri" → Terleme azalır "Sıcak ve kuru" → Anhidroz ve hipertermi "Kör gibi" → Midriyazis, ışık refleksi azalır "Deli gibi" → Ajitasyon, konfüzyon, nöbet "Bağırsaklar ve mesane taş gibi" → Üriner retansiyon ve bağırsak peristaltizmi azalması Hangi İlaçlar Antikolinerjik Etki Gösterir? 1) Antikolinerjik İlaçlar: Atropin (Atropin Sülfat®), Skopolamin Triheksifenidil (Parkinson ilacı) İpratropium, Tiotropium (KOAH tedavisi) 2) Trisiklik Antidepresanlar (TCA'lar) Amitriptilin, İmipramin 3) Antipsikotikler (Bazıları belirgin antikolinerjik etkiye sahiptir) Klorpromazin, Olanzapin, Ketiapin 4) Antihistaminikler (1. kuşak antihistaminikler belirgin antikolinerjik etkiye sahiptir) Difenhidramin, Prometazin Diğer Şıkların Durumu: ❌ A) Benzodiazepin (Örn: Diazepam, Lorazepam, Alprazolam) ➡ Sedasyon, solunum depresyonu ve ataksi yapar, taşikardi ve midriyazis beklenmez. ❌ B) Opioid (Örn: Morfin, Fentanil, Heroin) ➡ Midriyazis yerine miyozis (küçük pupiller) olur. Solunum depresyonu görülür, üriner retansiyon yapabilir ancak kuru cilt beklenmez. ❌ C) SSRI (Örn: Fluoksetin, Sertralin, Paroksetin) ➡ Serotonerjik sendroma neden olabilir, ancak midriyazis ve hipertermi ile birlikte terleme artışı olur. Antikolinerjik etki beklenmez. ❌ D) Sempatomimetik (Örn: Kokain, Amfetamin, Efedrin) ➡ Midriyazis ve taşikardi yapabilir ama terleme artışı olur, cilt kuru olmaz!