Soru Bankası
40 yaşında Everest Dağı’na tırmanan erkek hasta ana kampa vardıktan 24 saat sonra baş ağrısı, mide bulantısı ve yorgunluk nedeniyle değerlendiriliyor. Yaklaşık 10 saat önce konserve yediğini ve 6 şişe bira tükettiğini, yaklaşık 2 saattir bitemporal bölgede zonkyalıcı baş ağrısının olduğunu belirtiyor. Vital bulgular kan basıncı 160/90 mmHg, kalp hızı 90 atım/dk ve 02 satürasyonu 97 olarak saptanıyor. Fizik muayenede akciğerler sesleri doğal, göz muayenesinde görme doğal ama hafif papilödemi mevcut, karın muayenesi doğal, nörolojik muayenede hafif ataksi ve letarji saptanıyor ama herhangi bir fokal defisit saptanmıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Öğrenim Noktaları
Bu vaka, Akut Dağ Hastalığı (AMS) spektrumunun en şiddetli ucu olan Yüksek İrtifa Beyin Ödemi (HACE) tablosudur.
Tanıyı Destekleyen Bulgular:
AMS tanısı (baş ağrısı + bulantı/yorgunluk) olan bir hastada ataksi ve/veya bilinç değişikliği (letarji) gelişmesi klinik olarak HACE tanısını koydurur. Göz dibinde papilödem görülmesi, kafa içi basıncının arttığını ve beyin ödemini doğrulayan somut bir bulgudur.
Ayırıcı Tanı:
-
-
Alkol zehirlenmesi: Hasta alkol almış olsa da, 10 saat sonra ortaya çıkan papilödem ve izole ataksi tablosu sadece alkolle açıklanamaz. Ancak alkol, solunum depresyonu yaparak hipoksiyi derinleştirir ve HACE gelişimini kolaylaştırır.
-
Botulizm: Konserve öyküsü botulizmi akla getirebilir ancak botulizmde tipik bulgu inen kas güçsüzlüğü (pitoz, diplopi, disfaji) şeklindedir; papilödem veya bu tip bir baş ağrısı beklenmez.
-
Migren: Zonklayıcı baş ağrısı migreni taklit edebilir ancak ataksi, letarji ve papilödem migren atağının değil, yapısal/metabolik bir sorunun (ödem) işaretidir.
-
Öğrenim Noktaları
-
HACE Tanı Kriterleri: Yüksek irtifada baş ağrısına ek olarak ataksi veya bilinç durum değişikliği gelişmesi HACE olarak kabul edilir ve acil müdahale gerektirir.
-
Ataksi: HACE gelişiminde genellikle ilk ve en hassas nörolojik bulgu gövde ataksisidir (tande yürüyüş bozukluğu).
-
Papilödem: Yüksek irtifada kafa içi basınç artışının (KİBAS) önemli bir göstergesidir.
-
Risk Faktörleri: Yüksek irtifada alkol veya sedatif kullanımı (uykuda hipoksiyi artırdığı için) akut dağ hastalıklarına yatkınlığı artırır.
-
Yönetim: HACE şüphesinde altın standart tedavi derhal irtifa düşürmektir (iniş). Ek olarak deksametazon ve oksijen tedavisi uygulanır.
Google